آشنایی با گروه BRICS؛ از ایده اولیه تا تبدیل شدن به بلوک جهانی قدرتمند!

تاریخچه ای مختصر از گروه بریکس:

در دنیای امروزی، تقریبا همگی پذیرفته اند که ایالات متحده و در پی آن، سایر کشورهای غربی حرف اول را در دنیای اقتصاد، تکنولوژی، سیاست و … را می زنند. از زمان نقض معاهده برتون وودز(Bretton Woods)، دلار امریکا به عنوان ارزی بدون پشتوانه، همچنان به عنوان ارز ذخیره جهانی باقی ماند و با سلطه آن بر معاملات بین المللی، کشورها ناچار بودند برای ادامه فعالیت و رقابت در بازارهای جهانی، از دلار استفاده کنند. برتری دلار، قدرت و نفوذ زیادی را برای آمریکایی ها به ارمغان اورد. بسیاری از کشورها حتی با وجود رشد اقتصادی باز هم به سیستم اقتصادی غربی وابسته مانده اند و ایالات متحده با چاپ پول فراوان، تورم خود را به راحتی به کشورهای دیگر تزریق می کند و نیازی نیست که به نهادی پاسخگو باشد. برای نمونه، چین با وجود کنار گذاشتن آلمان و ژاپن از حیث تولید ناخالص داخلی و تبدیل شدن به دومین اقتصاد برتر جهان، متوجه شد تا زمانی که سیستم اقتصادی جهانی در اختیار غربی هاست، به پتانسیل های موردنظر خود دست نحواهد یافت.

در چنین شرایطی بود که تعدادی از قدرت های اقتصادی نوظهور تصمیم گرفتند سیستمی را برای رویارویی با غربی ها اعمال کنند تا قدرت بیشتری در تصمیم گیری های اقتصاد جهانی داشته باشند. این روسیه بود که تشکیل چنین گروهی را آغاز کرد. البته ایده اولیه ایجاد گروه بریکس، از خاک امریکا مطرح شد. جیم اونیل، اقتصاددان بریتانیایی و ریاست سابق شرکت مدیریت دارایی Goldman Sachs در سال 2001 از وجود پتانسیل اقتصادی بالایی در چهار کشور برزیل، روسیه، هند و چین خبر داد و واژه بریکس برای اولین بار از سوی او مطرح شد. البته در آن زمان خبری از آفریقای جنوبی نبود و او این گروه را BRIC نامید. گلدمن ساکس معتقد بود این کشورها تا سال 2050، بر اقتصاد جهانی سلطه کامل پیدا می کنند. یعنی تئوری اولیه آنها از بریکس، بیشتر ایجاد یک بلوک اقتصادی قدرتمند بود تا یک گروه سیاسی یا نظامی.

در جریان شصت و یکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک و به عبارت دقیق تر، 20 سپتامبر 2006، وزرای خارجه چهار کشور روسیه، برزیل، هند و چین، اولین دیدار خود را به دعوت رییس جمهور روسیه یعنی ولادیمیر پوتین، برگزار کرده و از علاقه خود به گسترش همکاری های چندجانبه سخن گفتند. سرانجام در 16 ژوئن 2009 و پس از چند جلسه متوالی، اعضای BRIC در شهر یکاترینبورگ روسیه اولین نشست رسمی خود را برگزار کردند. آنها در بیانیه ای مشترک، بر گسترش ارتباطات و همکاری ها میان خود، به شکلی فعالانه، روزافزون، قاطعانه و شفاف تاکید کردند. اهداف بریک تنها در زمینه منافع مشترک بازارهای نوظهور نبود، بلکه رسیدن به نظم نوینی در دنیا با صلح پایدار و نظام مالی بهبود یافته، در برنامه های آن قرار داشت. سرانجام در 24 دسامبر 2010، آفریقای جنوبی نیز به این گروه پیوست تا بریکس امروزی رسما شکل بگیرد. از سال 2009، اجلاس سالانه بریکس در کشورهای عضو گروه به صورت منظم درحال برگزاری بوده است.

اهمیت گروه بریکس:

شاید در ابتدا باور این نکته برای برخی افراد سخت باشد که پنج اقتصاد نوظهور بتوانند سیستمی را برای رقابت با دلار امریکا، و البته تضعیف نقش آن ایجاد کنند. اما آمار و حقایقی درباره کشورهای عضو بریکس وجود دارد که نشان می دهد در وهله اول، پتانسیل رسیدن به چنین هدفی در میان آنها وجود دارد و باید دید، برنامه ها برای دستیابی به اهداف اقتصادی و جهانی تا چه زمانی به ثمر می نشینند.

  • در سال 2013 یعنی 10 سال پیش، پنج کشور اصلی بریکس 27 درصد از تولید ناخالص جهانی، 42 درصد از کل جمعیت جهان و 26 درصد از مساحت خشکی های جهان را تشکیل می دادند.
  • با گذر زمان و مشاهده نشانه هایی از افول اقتصاد ایالات متحده، تحریم ها و و محدودیت های بین المللی علیه کشور های مختلف، بریکس به گزینه جذابی برای کشورهای زیادی تبدیل شد تا به آن ملحق شوند. تا کنون بیش از 10 کشور برای عضویت، درخواست رسمی داده اند. مکزیک (دارای اقتصاد نسبتا بزرگ)، ترکیه (با موقعیت استراتژیک مطلوب) و نیجریه (دارای منابع طبیعی غنی) نیز از علاقه مندان به این امر بوده اند.
  • علاوه بر این، شش عضو جدید یعنی ایران، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، آرژانتین، اتیوپی و مصر از ابتدای 2024 به بریکس می پیوندند و تاسیس بریکس پلاس، عملا ظرفیت های این بلوک را دو چندان خواهد کرد.

با احتساب اعضای جدید بریکس

  • تا پایان سال 2022، این کشورها 30 درصد تولید ناخالص داخلی 100 تریلیون دلاری کل جهان را تشکیل می دهند. چین و هند در میان 5 کشور با بیشترین مقدار GDP قرار دارند و در تلاش برای رسیدن به رتبه اول و عبور از ایالات متحده هستند.
  • تقریبا نیمی از(46 درصد) جمعیت 8 میلیارد نفری جهان، شهروندان کشورهای بریکس هستند. هند و چین به تنهایی بیش از یک سوم جمعیت جهان را به خود اختصاص داده اند. (به عقیده ایلان ماسک، دومین فرد ثروتمند جهان، این جمعیت است که عامل اصلی حفظ و پیشرفت تمدن به شمار می رود.)
  • ذخایر ارز خارجی اعضا نزدیک به 6 تریلیون دلار تخمین زده شده که چین با 3.2 تریلیون دلار، بیشترین حجم ذخایر ارزی جهان را داراست.
  • در میان 10 تولید کننده برتر نفت جهان، 6 کشور عربستان سعودی، چین، روسیه، ایران، امارات و برزیل عضو بریکس هستند.
  • در میان 10 تولید کننده برتر گاز جهان نیز 5 کشور روسیه، ایران، چین، عربستان سعودی و امارات عضو بریکس هستند.
  • با وجود اینکه اهداف نظامی جزو اولویت های اصلی بریکس به شمار نمی رود، اما ذکر این نکته حائز اهمیت است که کشور از 20 ارتش بزرگ دنیا، عضو این گروه می باشند.
  • حدودا 53 درصد از خشکی های جهان، به کشورهای بریکس تعلق دارد. علاوه بر این، BRICS تقریبا در هر قاره حداقل یک نماینده دارد.
  • بعد از ایالات متحده و کشورهای اتحادیه اروپا، این کشورهای چین، برزیل و هند هستند که بزرگترین صادرکنندگان محصولات کشاورزی به شمار می روند.

دلار آمریکا کنار گذاشته می شود؟

واقعیت فعلی این است که شما برای معامله در بازار های جهانی، چه به عنوان یک معامله گر خرد یا یک شرکت بزرگ، به دلار نیاز دارید چرا که تقریبا یک طرف تمامی نمادهای معاملاتی را دلار تشکیل می دهد. از طرفی، تصمیمات نهاد های امریکایی همواره بر دلار موثر بوده و بازارهای جهانی را دستخوش نوسان می کند. ایالات متحده به راحتی از این ابزار برای اعمال قدرت در حوزه های مختلف اقتصادی، نظامی، اجتماعی و … بهره می گیرد. در طرف مقابل، اعضای بریکس معتقدند سیستم مالی جهان باید شکل عادلانه تری به خود بگیرد. برای نمونه، روسیه و ایران، سخت ترین ضربات را در اثر تحریم های امریکا متحمل شدند و اقتصاد آنها در سالهای اخیر به شدت تضعیف شده است.

یکی دیگر از نقاط ضعف بریکس نیز این است که در میان اعضای آن حتی با احتساب کشورهای جدید، این تنها یوان چین است که در میان برترین ارز های جهان با بیشترین حجم معاملات بین المللی قرار دارد. دلار آمریکا، و پس از آن یورو، بر بازار ارزها سلطه شدیدی دارند، به طوری که 90 درصد از تراکنش های بازار فارکس، تحت سلطه دلار است. البته که در ماه های اخیر، بریکس سعی کرده است نقش دلار آمریکا را در تجارت بین المللی کمرنگ تر کند. برای نمونه، دو طرف معامله ترجیح می دهند از ارز ملی خودشان برای تجارت استفاده کنند، مثل خرید نفت امارات از سوی هندی ها که اخیرا بدون استفاده دلار امریکا انجام شد. حذف کامل دلار از معاملات جهانی شاید به این زودی ها میسر نشود، اما به قدرت رسیدن ارزهای دیگری در کنار آن و کاهش سلطه دلار، گزینه دور از ذهنی نیست.

یکی از ایده های بریکس برای افزایش قدرت ارزی، خلق یک ارز مشترک برای انجام معاملات بوده است. لولا دا سیلوا، رئیس جمهور برزیل در نشست سال 2023 کشورهای بریکس در ژوهانسبورگ پیشنهاد داد تا اعضا برای کاهش آسیب اقتصادی ناشی از نوسانات دلار، یک ارز مشترک را برای معامله و سرمایه گذاری میان خودشان ایجاد کنند. البته این موضوع همچنان در حد یک ایده ابتدایی است و به صورت رسمی در دستور کار بریکس قرار نگرفته است، اما ممکن است با گسترش این گروه و تغییر شرایط، به طور جدی تری مورد بررسی قرار گیرد.

با وجود تمامی موارد بالا، باید دید آیا بریکس می تواند به اهداف جاه طلبانه خود دست پیدا کند یا اینکه دلار آمریکا و نظام مالی فعلی همچنان به حکمرانی خود بر بازار های بین المللی ادامه می دهد. اما نکته قطعی اینجاست که دیدگاه ها تغییر کرده است و گذر زمان به این موضوع عینیت بیشتری می بخشد!

مقالات مرتبط

آموزش CoinMarketCap

یکی از پر کاربردترین وب سایت های مهم در زمینه ارز دیجیتال ، وبسایت کوین مارکت کپ است. اگر در بازار مالی ارزهای دیجیتال فعالیت می کنید…

بررسی PooCoin

اگر می خواهید توکن هایی با پتانسیل رشد بالا را زودتر از بقیه پیدا کنید، وبسایت pooCoin را از دست ندهید. وبسایت پوکوین pooCoin پلتفرمی…

کوین FTM

مقدمه در این مقاله قصد داریم به بررسی پلتفرم فانتوم FTM بپردازیم. Fantom (FTM) یک پلتفرم غیرمتمرکز، منبع باز، سریع و مقیاس‌پذیر با کارایی بالا…

کوین VET

مقدمه ویچین پلتفرمی که مجموعه‌ای از ایده ها رو برای یکپارچه‌سازی شبکه ی بلاکچین در میان کسب و کارها ارائه می‌دهد.. به لطف ویژگی های این پلتفرم…

پاسخ‌ها